Choroby przenoszone przez ślinę psa – co robić po ugryzieniu

Co zrobić bezpośrednio po ugryzieniu przez psa

Najpierw oddal się od zwierzęcia i zadbaj o bezpieczeństwo. Nie próbuj samodzielnie łapać obcego psa ani sprawdzać jego pyska. Jeśli skóra została przerwana, oczyszczenie rany jest pierwszą pomocą, ale nie zastępuje konsultacji. Lekarz oceni zarówno uszkodzenie tkanek, jak i ryzyko zakażenia.

1. Jeśli rana silnie krwawi, uciskaj ją czystym opatrunkiem. Przy krwawieniu, którego nie udaje się opanować, wezwij pomoc medyczną.
2. Dokładnie umyj ranę pod bieżącą wodą z mydłem. Nie pozwalaj psu ponownie jej lizać.
3. Osłoń ranę czystym opatrunkiem. Nie zaklejaj jej tak, aby samodzielnie zamknąć brzegi, i nie próbuj jej zszywać.
4. Skontaktuj się pilnie z lekarzem, zwłaszcza gdy zęby przebiły skórę. Nie czekaj na pojawienie się ropy lub gorączki.
5. Zbierz informacje o zdarzeniu, zwierzęciu i szczepieniach, jeśli można to zrobić bezpiecznie. Brak dokumentów nie powinien opóźniać pomocy.

Nie przyjmuj na własną rękę antybiotyków pozostałych po wcześniejszym leczeniu. Decyzja o ich zastosowaniu zależy od rodzaju rany i stanu zdrowia poszkodowanego. Samo odkażenie skóry ani zapewnienie właściciela, że pies jest zdrowy, nie rozstrzygają, czy potrzebne jest dalsze postępowanie.

Kiedy kontakt ze śliną psa stanowi zagrożenie

Znaczenie ma przede wszystkim droga kontaktu. Nieuszkodzona skóra stanowi barierę, natomiast rana daje drobnoustrojom możliwość przedostania się do tkanek. Dotyczy to nie tylko ugryzienia, lecz także polizania świeżego skaleczenia, otarcia czy pękniętej skóry. Materiał opisujący zakażenia Capnocytophaga canimorsus wskazuje właśnie ugryzienie i polizanie uszkodzonej skóry jako możliwe drogi zakażenia. [S1]

• Polizanie zdrowej skóry: umyj miejsce kontaktu; sama taka sytuacja zwykle nie wymaga postępowania jak po ugryzieniu.
• Polizanie rany: umyj uszkodzoną skórę i skonsultuj potrzebę dalszego postępowania z lekarzem.
• Ślina w oku lub ustach: wypłucz miejsce kontaktu wodą i uzyskaj ocenę medyczną, szczególnie jeśli status zwierzęcia jest nieznany.
• Ugryzienie z przerwaniem skóry: oczyść ranę i zgłoś się pilnie do lekarza.

Nie traktuj psiej śliny jako środka do gojenia ludzkich ran. Obecność różnych substancji w ślinie nie oznacza, że lizanie jest bezpiecznym sposobem oczyszczania skaleczeń. Praktyczna zasada jest prosta: pies nie powinien lizać ran, opatrunków ani miejsc po zabiegach.

Jakie zakażenia mogą wiązać się ze śliną psa

Zakażenie rany bakteriami

Po ugryzieniu problemem może być zakażenie miejscowe. Do rany mogą dostać się drobnoustroje z jamy ustnej zwierzęcia, skóry i otoczenia. Nie można rozpoznać konkretnej bakterii na podstawie wyglądu psa ani samych śladów po zębach. Narastający ból, obrzęk, zaczerwienienie lub wydzielina wymagają ponownej oceny lekarskiej, również wtedy, gdy rana została wcześniej oczyszczona.

Capnocytophaga canimorsus

Capnocytophaga canimorsus to bakteria opisywana w związku z zakażeniami po kontakcie ze śliną psów. Dostarczony materiał przedstawia przypadki bardzo ciężkiego przebiegu, w tym zakażeń po przedostaniu się śliny przez uszkodzoną skórę. Takie opisy nie pozwalają oszacować ryzyka pojedynczego kontaktu ani przewidzieć jego skutków, ale pokazują, dlaczego lizania ran nie należy bagatelizować. [S1]

Materiał dotyczący psiej śliny wskazuje większą podatność na zakażenia odzwierzęce u osób starszych i z obniżoną odpornością. Jeśli dotyczy cię osłabienie odporności, poinformuj o tym lekarza już przy zgłoszeniu ugryzienia lub polizania rany. Nie próbuj samodzielnie rozpoznawać zakażenia Capnocytophaga na podstawie listy objawów — podobne dolegliwości mogą mieć różne przyczyny. [S2]

Wścieklizna i ocena ochrony przed tężcem

Przy ugryzieniu lub innym istotnym kontakcie ze śliną lekarz ocenia także ryzyko wścieklizny. Nie należy czekać na objawy u człowieka, aby zgłosić ekspozycję. Osobno sprawdza się ochronę przed tężcem: jest to kwestia związana ze zranieniem i zanieczyszczeniem rany, a nie choroba typowo przenoszona przez psią ślinę. Potrzebnych szczepień ani innych działań profilaktycznych nie ustala się samodzielnie.

Przeczytaj również: Choroba kociego pazura – objawy u człowieka i zapobieganie zakażeniu.

Ugryzienie przez psa nieszczepionego lub o nieznanym statusie

Po ugryzieniu przez psa nieszczepionego potrzebna jest pilna ocena medyczna. To samo dotyczy sytuacji, gdy nie wiadomo, czy zwierzę było szczepione, albo nie można go odnaleźć. Brak szczepienia nie dowodzi, że pies ma wściekliznę, ale jest istotną informacją przy ocenie narażenia. Nie odkładaj konsultacji, czekając, aż właściciel odszuka książeczkę zdrowia.

Poproś o dokument potwierdzający szczepienie przeciwko wściekliźnie i dane kontaktowe opiekuna. Dokument pomaga w ocenie sytuacji, lecz nie wyklucza zakażenia rany bakteriami. O ewentualnej obserwacji weterynaryjnej zwierzęcia oraz postępowaniu u poszkodowanego decydują odpowiednie służby i lekarz; domowe zapewnienie, że pies zachowuje się normalnie, nie zastępuje tej oceny.

• Datę, miejsce i okoliczności zdarzenia oraz opis kontaktu ze śliną.
• Informację, czy pies ma właściciela i czy można go zidentyfikować.
• Dokumentację szczepienia psa przeciwko wściekliźnie.
• Własną dokumentację szczepień, szczególnie przeciwko tężcowi.
• Informacje o chorobach przewlekłych, przyjmowanych lekach i alergiach.

Objawy alarmowe i sytuacje wymagające pilnej pomocy

Nie trzeba mieć objawów zakażenia, aby zgłosić ugryzienie. Szczególnie pilnej oceny wymagają rany dłoni, twarzy, okolicy stawu, urazy głębokie oraz pogryzienie dziecka. Mały otwór w skórze nie mówi, jak daleko sięgnął ząb. Zaburzenia czucia lub trudność poruszania kończyną mogą wskazywać na uszkodzenie wymagające dokładnego badania.

• Narastający ból, zaczerwienienie, obrzęk, ropa lub gorączka: pilnie skontaktuj się z lekarzem.
• Silne krwawienie, którego nie można opanować, rozległy uraz lub utrata przytomności: wezwij pomoc medyczną.
• Szybkie pogorszenie stanu, splątanie, duszność lub omdlenie po takim zdarzeniu: wymagają natychmiastowej pomocy.
• Nietypowe zachowanie psa lub podejrzenie choroby zwierzęcia: poinformuj lekarza i skontaktuj się z lekarzem weterynarii, unikając kolejnego kontaktu ze śliną.

Poszkodowany człowiek potrzebuje lekarza medycyny, a zwierzę — lekarza weterynarii. Badanie psa nie zastępuje badania rany człowieka. Po pierwszej konsultacji stosuj otrzymane zalecenia i zgłoś nowe lub nasilające się dolegliwości.

Bliskość z psem, dzieci i inne choroby odzwierzęce

Nie ma ogólnej zasady zakazującej przytulania psa. Dla omawianego ryzyka znaczenie ma kontakt śliny z uszkodzoną skórą lub błonami śluzowymi. Unikaj lizania twarzy i ust, osłaniaj skaleczenia i myj ręce przed jedzeniem. Przy dzieciach dorosły powinien nadzorować kontakt ze zwierzęciem i po ugryzieniu zorganizować ocenę medyczną.

Samo spanie z psem nie oznacza zakażenia chorobą przenoszoną przez ślinę. Jeśli jednak zwierzę liże ranę lub twarz, należy uwzględnić konkretny kontakt. Ślina może także zawierać alergeny; reakcja alergiczna jest innym problemem niż zakażenie i nie świadczy sama w sobie o obecności groźnej bakterii. [S2]

Nie wszystkie choroby od psa przenoszą się przez ślinę. Przy pasożytach jelitowych znaczenie często ma droga kałowo-doustna, czyli przypadkowe połknięcie materiału zanieczyszczonego odchodami. Dlatego profilaktyka obejmuje sprzątanie po zwierzęciu i higienę rąk. Samo polizanie nie jest podstawą do rozpoznania pasożytów ani rozpoczęcia odrobaczania człowieka.

Po ugryzieniu przez kota również potrzebna jest ocena rany. Kocie zęby mogą pozostawić wąskie rany kłute, których niewielki wygląd bywa mylący. Nie należy automatycznie przenosić informacji o konkretnym psie na kota: lekarz ocenia gatunek zwierzęcia, rodzaj urazu i okoliczności zdarzenia.

Przeczytaj również: Czy robaki kota są niebezpieczne dla człowieka? Zasady profilaktyki.

Źródła

• Zarazili się bakterią ze śliny psa. Kobieta nie żyje, mężczyźnie amputowano ręce i nogi - Medonet
• Ślina psa