Zdrowie psa i kotaZdrowie, profilaktyka i opieka nad psami i kotami.
Zdrowie kota

Koci koronawirus i FIP – czym się różnią i jak wygląda diagnostyka

Zakażenie kocim koronawirusem (FCoV) nie oznacza, że kot ma FIP. Większość zakażonych kotów nie rozwija tej choroby. FIP, czyli zakaźne zapalenie otrzewnej kotów, wiąże się ze zmienioną postacią wirusa i może obejmować różne narządy. Dodatnie przeciwciała nie potwierdzają FIP, a ujemny wynik przy zaawansowanych objawach go nie wyklucza. Rozpoznanie wymaga połączenia obrazu klinicznego z odpowiednio dobranymi badaniami. [S6] [S7]

Kot podczas badania USG jamy brzusznej w diagnostyce podejrzenia FIP

Dlaczego zakażenie kocim koronawirusem nie oznacza FIP?

FCoV to koci koronawirus, którego jelitowa postać może powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Większość zakażonych kotów pozostaje jednak zdrowa i nie rozwija FIP. Samo stwierdzenie zakażenia nie jest więc rozpoznaniem zakaźnego zapalenia otrzewnej ani zapowiedzią, że choroba wystąpi w przyszłości. Omawiany związek między koronawirusem a FIP dotyczy kotów; nie należy przenosić go na choroby koronawirusowe psów. [S6] [S7]

Rozwój FIP wiąże się ze zmianą wirusa, która umożliwia mu szerzenie się w makrofagach, czyli komórkach układu odpornościowego. Dzięki temu proces chorobowy może obejmować różne tkanki i narządy. Nazwa „zakaźne zapalenie otrzewnej” nie oddaje zatem całego możliwego zakresu zmian: FIP nie musi ograniczać się do jamy brzusznej. [S7]

Warto rozdzielić trzy pojęcia: zakażenie FCoV, podejrzenie FIP i potwierdzenie choroby. Zakażenie oznacza kontakt organizmu z koronawirusem. Podejrzenie FIP powstaje wtedy, gdy historia choroby, objawy i wyniki badań układają się w obraz pasujący do tej choroby. Jej potwierdzanie wymaga dalszej oceny odpowiednio dobranych próbek i wyników. Sama obecność koronawirusa nie pozwala przewidzieć, czy u konkretnego kota rozwinie się FIP. [S6] [S7]

Przeczytaj również: Panleukopenia u kota – objawy, zakażenie i profilaktyka.

Jak postacie i objawy FIP wpływają na diagnostykę?

FIP może powodować apatię, zmniejszenie apetytu, utratę masy ciała i gorączkę. Są to objawy nieswoiste: występują również w innych chorobach kotów. Mogą skłonić lekarza weterynarii do uwzględnienia FIP w diagnostyce, ale nie wystarczają do jego rozpoznania. Znaczenie ma ich zestawienie z przebiegiem choroby, badaniem kota oraz wynikami badań dodatkowych. [S6] [S7]

W postaci wysiękowej płyn gromadzi się w jamach ciała, między innymi w jamie brzusznej lub klatce piersiowej. Może to prowadzić do powiększenia brzucha albo trudności w oddychaniu. Wykrycie płynu pomaga ukierunkować dalsze badania i daje możliwość pobrania materiału do analizy. Ani powiększony brzuch, ani sam wysięk nie potwierdzają jednak FIP. [S6] [S7]

Postać bezwysiękowa przebiega z niewielkim nagromadzeniem płynu lub bez niego. Zapalenie może obejmować między innymi oczy, mózg, wątrobę i jelita, dlatego obraz choroby zależy od lokalizacji zmian. Możliwe są objawy oczne oraz neurologiczne. Nie należy traktować ich jako osobnych, całkowicie rozłącznych kategorii FIP: zajęcie oczu czy układu nerwowego opisuje miejsce zmian, a podział na postać wysiękową i bezwysiękową odnosi się do nagromadzenia płynu. [S6]

Trudności w oddychaniu wymagają pilnego kontaktu z lekarzem weterynarii. Nie należy czekać na wykonanie badania przeciwciał przeciw FCoV ani na wynik innego „testu na FIP”. Duszność może towarzyszyć płynowi w klatce piersiowej, ale nie wolno przypisywać jej wyłącznie tej chorobie. Pilna ocena stanu kota jest potrzebna niezależnie od tego, czy FIP był wcześniej podejrzewany. [S6]

Przeczytaj również: Chlamydioza u kota – objawy oczne, zakażenie i profilaktyka.

Co rzeczywiście oznacza dodatni lub ujemny „test na FIP”?

Określenie „test na FIP” może być mylące, ponieważ różne badania odpowiadają na różne pytania. Badanie serologiczne wykrywa przeciwciała przeciw FCoV. Nie odróżnia jednak przeciwciał związanych z jelitową postacią koronawirusa od tych związanych z wirusem powodującym FIP. Dodatni wynik mówi więc o odpowiedzi organizmu na koronawirusa, a nie samodzielnie o rozpoznaniu zakaźnego zapalenia otrzewnej. [S7]

U kota z objawami pasującymi do FIP dodatnie przeciwciała mogą wspierać podejrzenie, lecz nadal go nie potwierdzają. Ten sam wynik trzeba rozpatrywać razem z badaniem klinicznym i pozostałymi ustaleniami. Nie można też odwrócić tej zależności i uznać, że wynik ujemny zawsze wyklucza chorobę. Przy zaawansowanych objawach FIP może pozostawać możliwe mimo ujemnego badania przeciwciał. [S7]

PCR służy do wykrywania materiału genetycznego wirusa. Również ta metoda ma ograniczenia w odróżnianiu wariantów koronawirusa, dlatego wyniku nie należy traktować jako samodzielnego rozstrzygnięcia. Istotny jest rodzaj próbki: przy podejrzeniu FIP badanie krwi jest zwykle mniej pomocne niż badanie płynu pobranego z jamy brzusznej lub klatki piersiowej. [S7]

Do interpretacji wyniku potrzebna jest zatem informacja, jakie badanie wykonano, co ono wykrywa i z jakiego materiału pochodzi próbka. Wynik przeciwciał i wynik PCR nie są zamienne. Każdy wnosi inny element do oceny, a jego znaczenie zależy od objawów oraz pozostałych badań. Sam napis „dodatni” lub „ujemny” nie wystarcza, by rozpoznać albo wykluczyć FIP. [S7]

Jak lekarz weterynarii łączy badania w rozpoznanie FIP?

Diagnostyka opiera się na zestawieniu historii choroby, objawów i wspierających wyników badań laboratoryjnych. Nie istnieje jeden obowiązkowy zestaw badań dla każdego kota: dobór zależy od obrazu klinicznego i dostępnego materiału. Inne możliwości daje obecność wysięku, a inne sytuacja, w której dominują zmiany narządowe bez wyraźnego nagromadzenia płynu. [S6] [S7]

Co wnoszą badania krwi?

Badania krwi mogą ujawnić podwyższone stężenie białek lub cechy uszkodzenia narządów. Pomagają ocenić, czy wyniki wspierają podejrzenie FIP i jakie skutki choroby są widoczne w organizmie. Takie nieprawidłowości nie są jednak samodzielnym potwierdzeniem. Ich znaczenie wynika z całego obrazu choroby, a nie z pojedynczej wartości na wydruku laboratoryjnym. [S7]

Po co wykonuje się badania obrazowe i analizę wysięku?

Badania obrazowe mogą pomóc wykryć płyn w jamach ciała. Jest to informacja o obecności wysięku, nie o jego przyczynie. Jeśli lekarz pobierze płyn, jego analiza może dostarczyć kolejnych danych wspierających rozpoznanie. Nie zawsze daje jednak wynik rozstrzygający. Wykrycie wysięku, jego analiza i ewentualne badanie PCR stanowią elementy jednej oceny, które trzeba odnieść do stanu kota. [S6] [S7]

Kiedy znaczenie ma badanie tkanki?

Histopatologia polega na mikroskopowej ocenie próbki tkanki i ma ważną rolę w potwierdzaniu FIP także u żywego kota. Nie oznacza to, że każdy kot z podejrzeniem choroby powinien mieć biopsję. Decyzja o pobraniu tkanki oraz wyborze miejsca pobrania należy do lekarza weterynarii i zależy od sytuacji klinicznej. [S7]

Równolegle trzeba uwzględnić inne choroby dające podobne objawy. U kota mogą też współistnieć różne schorzenia, więc dodatni wynik związany z FCoV nie wyjaśnia automatycznie wszystkich nieprawidłowości. Dlatego diagnostyka FIP wymaga łącznej interpretacji objawów, rodzaju próbki i ograniczeń każdej metody. Kolejne badania mają wyjaśniać konkretne wątpliwości oraz pomagać odróżnić FIP od innych możliwych przyczyn stanu kota. [S6] [S7]

Przeczytaj również: Herpeswirus u kota – nawroty, objawy i ograniczanie zakażeń.

Źródła

Powiązane poradniki

Koci katar – objawy, zakaźność i leczenie wspomagającePanleukopenia u kota – objawy, zakażenie i profilaktykaChlamydioza u kota – objawy oczne, zakażenie i profilaktykaHerpeswirus u kota – nawroty, objawy i ograniczanie zakażeń