Choroby oczu u kota – objawy alarmowe i podstawowe badania

Jak wygląda chore oko u kota i co można zauważyć na zdjęciu?

Zmiana może dotyczyć wyglądu oka albo zachowania kota. Widoczne sygnały to zaczerwienienie, obrzęk spojówki, łzawienie, wydzielina, matowa lub mętna rogówka oraz wysunięcie trzeciej powieki. O dyskomforcie świadczą między innymi częste mruganie, mrużenie i trzymanie oka zamkniętego. Kot może też niechętnie pozwalać zbliżyć się do bolesnej okolicy. [S6] [S7]

Znaczenie ma nie tylko obecność wydzieliny. Trzeba zwrócić uwagę, czy zmiana pojawiła się nagle, dotyczy jednego czy obu oczu, czy rogówka pozostaje przejrzysta oraz czy kot swobodnie otwiera oko. Gęsta żółtawa wydzielina, zaczerwienienie, mrużenie i matowy wygląd rogówki mogą występować przy suchym oku, ale podobny obraz towarzyszy również innym problemom okulistycznym. [S7]

• stopień otwarcia obu oczu i ewentualne mrużenie jednego z nich
• zaczerwienienie lub obrzęk spojówki
• ilość i wygląd wydzieliny wokół powiek
• przejrzystość rogówki oraz widoczną jasną, brązową lub czarną zmianę
• wysunięcie trzeciej powieki
• różnicę w wyglądzie źrenic, jeśli jest widoczna w zwykłym oświetleniu

Fotografia jest dokumentacją, a nie testem diagnostycznym. Podobnie wyglądające zaczerwienienie, wydzielina czy zmętnienie mogą mieć odmienne przyczyny i wymagać innego postępowania. Na zdjęciu nie da się wiarygodnie ocenić drobnego ubytku rogówki, ilości wytwarzanych łez ani ciśnienia wewnątrz oka. Nie należy też rozpoznawać choroby przez porównywanie kociego oka z fotografiami oczu psów — przyczyny i znaczenie zmian ocenia się dla konkretnego gatunku i pacjenta. [S6] [S7] [S8]

Przeczytaj również: Choroby uszu u kota – świąd, wydzielina i ból ucha.

Które objawy wymagają pilnego kontaktu z lekarzem weterynarii?

Mrużenie, nasilone mruganie i trzymanie oka zamkniętego mogą oznaczać ból lub silne podrażnienie. Takiego objawu nie powinno się bagatelizować nawet wtedy, gdy drugie oko wygląda prawidłowo, a kot poza tym zachowuje się zwyczajnie. Bolesne oko wymaga szybkiej oceny, ponieważ bez badania nie można ustalić, czy problem dotyczy spojówki, rogówki, wnętrza oka czy jego otoczenia. [S6] [S7]

• mrużenie, częste mruganie lub stałe zamykanie oka
• nagłe zmętnienie rogówki albo wyraźna zmiana jej przejrzystości
• brązowa lub czarna mętna plama na rogówce
• uraz, zadrapanie lub podejrzenie obecności ciała obcego
• nagłe pogorszenie widzenia lub utrata wzroku
• wyraźna bolesność oka połączona z zaczerwienieniem, obrzękiem albo wydzieliną
• szybko postępująca zmiana wyglądu oka

Rogówka chroni oko i ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego widzenia, dlatego jej urazy i choroby trzeba oceniać szybko. Wrzód rogówki może wiązać się między innymi z FHV-1, ciałem obcym lub nieprawidłową budową powiek, a wtórne zakażenie bakteryjne może pogłębić uszkodzenie. Tych przyczyn nie można rozróżnić na podstawie samego wyglądu oka. [S8]

Brązowa lub czarna mętna plama w pobliżu środka rogówki może odpowiadać martwakowi rogówki, czyli bolesnej chorobie spotykanej u kotów. Nie każda ciemna zmiana jest jednak martwakiem. Zamiast stawiać rozpoznanie na podstawie koloru, należy potraktować plamę jako powód do szybkiego badania. [S8]

Alarmujące jest również nagłe pogorszenie orientacji wzrokowej: wpadanie na przedmioty, niepewne poruszanie się lub brak typowej reakcji na otoczenie. Nagła utrata wzroku może być skutkiem nadciśnienia ogólnoustrojowego. Nie należy sprawdzać wzroku kota domowymi próbami ani zwlekać z konsultacją, aby obserwować rozwój objawów. [S6]

Zmiany w obu oczach mogą skłonić lekarza do poszukiwania problemu dotyczącego całego organizmu, choć sama obustronność nie przesądza o chorobie ogólnoustrojowej. Podobnie widoczna zmiana jednego oka nie zawsze jest wyłącznie miejscowym problemem. W ocenie liczy się pełny obraz kliniczny kota. [S6]

Przeczytaj również: Niewydolność i choroby nerek u kota – objawy, badania i opieka.

Dlaczego podobne objawy mogą oznaczać różne choroby oczu?

Zaczerwienienie i wydzielina nie oznaczają automatycznie zapalenia spojówek. Takie objawy mogą współwystępować z chorobą rogówki, niedostatecznym wytwarzaniem łez albo zakażeniem. Również kolor wydzieliny nie wskazuje jednej pewnej przyczyny i nie powinien decydować o wyborze leczenia. [S6] [S7] [S8]

Przykładem nakładających się obrazów klinicznych jest zakażenie kocim herpeswirusem FHV-1. Może ono powodować zapalenie spojówek, zapalenie rogówki i wrzody rogówki. Możliwe są zaczerwienienie, obrzęk spojówki, wydzielina, nasilone mruganie oraz ból. Długotrwałe lub nawracające problemy mogą prowadzić do bliznowacenia rogówki i pogorszenia wzroku, jednak sam wygląd oka nie potwierdza zakażenia FHV-1. [S6]

Jeżeli zmianom w oczach towarzyszą kichanie, wydzielina z nosa, niedrożność nosa, gorączka albo osłabiony apetyt, trzeba przekazać tę informację lekarzowi. Objawy oddechowe mogą występować przy FHV-1 i pomagają zbudować pełny obraz choroby, ale również nie rozstrzygają samodzielnie jej przyczyny. [S6]

Suche oko także może powodować ból, zaczerwienienie, podrażnienie, mrużenie, częste mruganie, zamykanie oka, matową rogówkę i gęstą żółtawą wydzielinę. Właśnie dlatego rozpoznania nie można opierać na pojedynczym objawie, internetowej fotografii ani podobieństwie do wcześniej przebytej choroby. [S7]

Przeczytaj również: Widoczna trzecia powieka u kota – możliwe przyczyny.

Jak lekarz weterynarii bada chore oko kota?

Badanie zaczyna się od wywiadu i oceny objawów. Znaczenie mają moment pojawienia się zmiany, jej tempo, wcześniejsze problemy z oczami, uraz, objawy oddechowe, apetyt oraz to, czy zmiana obejmuje jedno czy oba oczy. Następnie lekarz ogląda oko i dobiera dalsze testy do obrazu klinicznego. Nie każdy kot potrzebuje wszystkich dostępnych badań. [S6] [S7]

1. Ocenę powiek, spojówek, trzeciej powieki, źrenic i przejrzystości rogówki oraz porównanie obu oczu.
2. Barwienie rogówki fluoresceiną, które pomaga wykryć nawet niewielkie wrzody lub ubytki jej powierzchni.
3. Test Schirmera wykonywany specjalnym paskiem w celu oceny ilości filmu łzowego wytwarzanego w ciągu jednej minuty.
4. Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz, zależnie od wskazań, ocenę drożności dróg łzowych.
5. Pobranie próbki ze spojówki lub rogówki do badań laboratoryjnych, jeżeli wymaga tego obraz kliniczny.
6. Rozszerzenie diagnostyki poza samo oko, gdy objawy mogą mieć związek z chorobą ogólnoustrojową.

Fluoresceina nie służy jedynie do uwidocznienia dużego urazu. Barwnik pomaga znaleźć także małe ubytki powierzchni rogówki, których opiekun nie zobaczy na zdjęciu. Ma to znaczenie, ponieważ bolesne mrużenie i zaczerwienienie mogą towarzyszyć zarówno powierzchownemu podrażnieniu, jak i uszkodzeniu rogówki. [S7] [S8]

Test Schirmera dostarcza informacji o wytwarzaniu filmu łzowego, a pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego pomaga ocenić inny obszar funkcjonowania oka. Wyniki nie są interpretowane oddzielnie: lekarz zestawia je z wywiadem, wyglądem oka i pozostałymi elementami badania. Prawidłowe rozpoznanie może więc wymagać kilku uzupełniających się czynności, mimo że z zewnątrz widać tylko zaczerwienienie lub wydzielinę. [S7]

Co zrobić do czasu konsultacji i czego unikać?

Najważniejsze jest ograniczenie ryzyka dalszego urazu i zorganizowanie konsultacji. Nie należy rozchylać na siłę bolesnych powiek, uciskać oka, próbować usuwać wbitego ciała obcego ani pozwalać kotu intensywnie pocierać okolicy oka. Przy urazie rogówki, wyraźnym bólu lub nagłej zmianie wyglądu samo oczyszczanie okolicy oka nie zastępuje badania. [S6] [S8]

Nie stosuj przypadkowych kropli, pozostałości leków po wcześniejszej chorobie ani preparatów przeznaczonych dla innego zwierzęcia. Szczególnie niebezpieczny jest wybór leku bez sprawdzenia rogówki i ustalenia prawdopodobnej przyczyny. Kortykosteroidy mogą pobudzać reaktywację FHV-1, dlatego decyzja o zastosowaniu leku okulistycznego powinna należeć do lekarza weterynarii. [S6]

• informację, kiedy pojawiły się objawy i czy narastają
• opis urazu albo okoliczności, w których zmiana została zauważona
• informację, czy problem dotyczy jednego czy obu oczu
• wiadomość o kichaniu, wydzielinie z nosa, gorączce, zmianie apetytu lub zachowania
• nazwy wszystkich preparatów, które kot obecnie otrzymuje
• zdjęcia pokazujące zmianę w czasie, jeśli można je wykonać bez stresowania kota i bez opóźniania konsultacji

Zdjęcie najlepiej traktować jako zapis zmiany dla lekarza. Nie powinno służyć do dobierania kropli, rozpoznawania wrzodu ani porównywania kota z fotografiami przypadków opisanych w internecie. Decyzję o pilnym kontakcie należy oprzeć przede wszystkim na bólu, nagłości objawów, zmianie przejrzystości rogówki, urazie i pogorszeniu widzenia — a nie na próbie przypisania oku konkretnej nazwy choroby. [S6] [S7] [S8]

Źródła

• Choroby oczu u kota - najpopularniejsze kocie problemy z oczami - blog dolina-noteci.pl
• 10 najczęstszych problemów z oczami u kotów - Cats.com
• Zapalenie spojówek u kota i inne najczęstsze kocie choroby oczu - Blog ZooArt
• Choroby oczu u kota – objawy i leczenie
• Choroby oczu u kota: informacje i wskazówki | MAXI ZOO
• Eye Disorders Resulting from Generalized Diseases in Cats - Cat Owners - Merck Veterinary Manual
• Keratoconjunctivitis Sicca (KCS) or Dry Eye in Cats | VCA Animal Hospitals
• Disorders of the Cornea in Cats - Cat Owners - MSD Veterinary Manual